AGROEKONOMIST – Ekonomika – osnovni faktrori proizvodnje

csm_Foto_RHS_fa84a0d555

FAKTORI PROIZVODNJE
  1. Osnovni faktori proizvodnje
Po svojoj funkciji grupišu se u
  • Živi ljudski rad – radna snaga
  • Predmeti rada – materijal
  • Sredstva za rad
Živi ljudski rad (umni i fizički) jeste jedan od osnovinih faktoraproizvodnje koji delujući na sredstva za proizvodnju stvara novu vrednost proizvoda. Utrošeni rad se reprodukuje zaradom, gde se pri utvrđivanju cene koštanja proizvoda zarade isplaćene radnicima tretiraju kao “cena” rada i predstavlja sastavni deo troškova proizvodnje.
Materijal za proizvodnju se u procesu reprodukcije u potpunosti troši i prenosi svoju vrednost u svrhu dobijanja proizvoda. Razlikujemo 1-Osnovni Materijal – materijal za izradu (seme, đubrivo,stočnu hranu,voće…) koji svojom supstancom ulazi u nov proizvod, 2-Pomoćni Materijal (sredstva za zaštitu bilja, razna veziva, herbicidi, pogonsko gorivo…) koji se troše i omogućuju normalan proces proizvodnje al svojom supstancom neulaze u gotov proizvod, 3-Potrošni Materijal (kancelarijski i drugi materijal, el.energija u pogonima, sredstva za održavanje higijene…) koji je uslov za normalno organizovanje tokova proizvodnje, a koji ne ulazi u sastav proizvoda i ne deluje direktno na tehnoliški proces.
Sredstva za rad predstavljaju deo sredstava za proizvodnju s kojim raspolaže poljoprivredno gazdinstvo, čija je osnovna karakteristika da se koriste u više proizvodnih ciklusa i pri tome postepeno se fizički troše, odnosno postepeno prenose svoju vrednost na nov proizvod. Karakter sredstava za rad imaju građevinski objekti, višegodišnji zasadi, mašine i uređaji, transportna sredstva i osnovno stado.
2. Osnovna i Obrtna sredstva
Osnovna Sredstva, imaju ciklus reprodukcije višestruko duži od ciklusa reprodukcije proizvoda koji se proizvode tim sredstvom. Na gazdinstvu pod Osnovna sredstva obuhvaćena su: Zemljište, građevinski objekti, oprema, alat i inventar, višegodišnji zasadi, osnovno stado, osnovna sredstva u pripremi i avansi za osnovna sredstva. Osnovna sredstva predstavljaju osnovne proizvodne kapacitete poljoprivrednog gazdinstva i ograničavajuće faktore u procesu proizvodnje. Stepen efikasnosti korišćenja osnovnih sredstava bitno utiče na ekonomiju poslovanja poljoprivrednog gazdinstva.
Obrtna sredstva su ona sredstva koja se u potpunosti fizički utroše u jednom ciklusu reprodukcije i celu svoju vrednost prenesu na dobijene proizvode. Treba istaći da na visinu obrtnih sredstava na gazdinstvu utiču brojni faktori od kojih ćemo istaći: 1-Obim i vrednost ukupne godišnje proizvodnje, 2-način i vrednost ulaganja u zavisnosti od trajanja tehnološkog procesa, 3-uslovi pod kojima se nabavljaju obrtna sredstva i način plaćanja, 4-broj potrebnih radnika za izvođenje tehnoloških procesa, 5-vreme skladištenja proizvoda, 6-vreme naplate realizovanih proizvoda.
U procesu reprodukcije obrtna sredstva prelaze kroz faze i u tim fazama prelaze kroz nekoliko oblika.
N – R – P – N– R1
U ciklusu reprodukcije obrtna sredstva ulaze u Novčanom obliku i prelaze u robni oblik kupovinom materijala, tehnološkom fazom reprodukcije prelaze u u dobijene gotove Proizvode. U momentu naplate prodatog proizvoda kupcima isti prelazi u Novčani oblik. Na gazdinstvu celokupna proizvodnja nije uvek namenjena tržištu pa ni iznos gotovog proizvoda nemora biti jednak ukupnoj valorizaciji na tržištu.Određeni proizvodi se ponovo koriste u reprodukciji. Ova digresija je važna pri izračunavanju i planiranju potrebnih obrtnih sredstava, naročito u fazi obezbeđenja potrebnih obrtnih sredstava za pribavljanje faktora proizvodnje (cash-flow).
Za potrebe ekonomske analize neophodno je izračunati koeficijent obrta i koeficijent dana vezivanja. Koeficijent obrta se utvrđuje iz odnosa vrednosti Ukupnih ulaganja i vrednosti prosečnih obrtnih sredstava, a dani vezivanja iz odnosa vroja dana u godini i koeficijenta obrta.
K0 = C / S0
Dani vezivanja = 365 / K0
Sledi primimer
Poljo-klub


 

 

Article written by